Дар таърихи ҳар як миллат ва давлат рӯйдодҳое ҳастанд, ки сарнавишти минбаъдаи онро муайян мекунанд. Барои халқи тоҷик яке аз чунин рӯйдодҳои таърихӣ ба имзо расидани Созишномаи умумии истиқрори сулҳ ва ризоияти миллӣ дар Ҷумҳурии Тоҷикистон 27 июни соли 1997 мебошад. Ин сана ҳамчун Рӯзи Ваҳдати миллӣ ҳамасола таҷлил гардида, рамзи сулҳу субот, ҳамдигарфаҳмӣ ва ягонагии мардуми кишвар ба ҳисоб меравад.

Ваҳдати миллӣ танҳо як мафҳуми сиёсӣ нест, балки арзиши бузурги иҷтимоӣ, ҳуқуқӣ ва маънавӣ мебошад, ки барои таҳкими давлатдорӣ, рушди иқтисодиёт, баланд бардоштани сатҳи зиндагии аҳолӣ ва такмили қонунгузорӣ заминаи мусоид фароҳам овардааст. Маҳз дар фазои сулҳу субот имкон пайдо шуд, ки низоми ҳуқуқии давлат рушд намуда, қонунҳои нав қабул ва муносибатҳои ҷамъиятӣ мутобиқи талаботи замон танзим карда шаванд.

Имрӯз Ҷумҳурии Тоҷикистон ҳамчун давлати соҳибихтиёр, демократӣ, ҳуқуқбунёд ва дунявӣ дар арсаи байналмилалӣ мавқеи худро мустаҳкам намудааст. Дар ин раванд нақши Ваҳдати миллӣ ва сиёсати сулҳҷӯёнаи давлат ниҳоят бузург мебошад.

Ваҳдати миллӣ маънои ягонагии мардум, ҳамбастагии неруҳои ҷомеа ва ҳамдигарфаҳмии қишрҳои гуногуни аҳолиро дорад. Он омили асосии таъмини сулҳ, суботи сиёсӣ ва рушди устувори давлат ба ҳисоб меравад.

Дар солҳои аввали соҳибистиқлолӣ Ҷумҳурии Тоҷикистон ба мушкилоти ҷиддии сиёсӣ ва иҷтимоӣ рӯ ба рӯ гардид. Ҷанги шаҳрвандӣ ба иқтисодиёт, сохтори давлатдорӣ ва ҳаёти мардум зарари калон расонд. Дар чунин шароит зарурати ба даст овардани сулҳу оштӣ ва муттаҳид намудани ҷомеа ба миён омад.

Бо талошҳои роҳбарияти давлат ва иродаи мардуми Тоҷикистон 27 июни соли 1997 Созишномаи умумии истиқрори сулҳ ва ризоияти миллӣ ба имзо расид. Ин ҳуҷҷати таърихӣ барои хотима бахшидан ба мухолифатҳо ва оғози марҳилаи нави рушди давлатдорӣ замина гузошт.

Аз ҳамон вақт то имрӯз Ваҳдати миллӣ ба яке аз дастовардҳои муҳимтарини даврони истиқлолият табдил ёфтааст. Маҳз ба шарофати сулҳу субот Тоҷикистон тавонист рушди иқтисодӣ, иҷтимоӣ ва ҳуқуқии худро таъмин намояд.

Давлати ҳуқуқбунёд танҳо дар шароити сулҳу субот ва ҳамдигарфаҳмии ҷомеа рушд карда метавонад. Вақте ки ҷомеа дар ҳолати низоъ қарор дорад, татбиқи қонунҳо ва фаъолияти самараноки мақомоти давлатӣ ғайриимкон мегардад.

Пас аз барқарор гардидани сулҳ дар Тоҷикистон барои таҳкими сохтори конститутсионӣ ва рушди давлатдорӣ тадбирҳои муҳим амалӣ гардиданд. Мақомоти ҳокимияти давлатӣ фаъолияти худро пурра барқарор намуда, барои идоракунии самараноки ҷомеа заминаи ҳуқуқӣ фароҳам оварданд.

Ваҳдати миллӣ имконият дод, ки принсипҳои асосии давлатдории миллӣ таҳким ёбанд, соҳибихтиёрии давлатӣ ҳифз гардад ва Тоҷикистон ҳамчун узви комилҳуқуқи ҷомеаи ҷаҳонӣ рушд намояд.

Имрӯз таҷрибаи сулҳи тоҷикон аз ҷониби бисёр созмонҳои байналмилалӣ ҳамчун намунаи муваффақи ҳалли мусолиматомези низоъҳо арзёбӣ мешавад.

Яке аз натиҷаҳои муҳими Ваҳдати миллӣ рушди босуръати қонунгузории Ҷумҳурии Тоҷикистон мебошад. Қонунгузорӣ ҳамчун низоми санадҳои меъёрии ҳуқуқӣ муносибатҳои гуногуни ҷамъиятиро танзим намуда, тартибот ва адолати ҳуқуқиро таъмин менамояд.

Баъд аз ба даст омадани сулҳ зарурати такмили низоми ҳуқуқӣ ба миён омад. Барои мутобиқ намудани қонунгузорӣ ба талаботи ҷомеаи муосир садҳо қонун ва дигар санадҳои меъёрии ҳуқуқӣ қабул карда шуданд.

Дар давраи истиқлолият кодексҳо ва қонунҳои муҳим, аз ҷумла: Кодекси маданӣ; Кодекси ҷиноятӣ; Кодекси мурофиавии ҷиноятӣ; Кодекси андоз; Кодекси меҳнат; Кодекси оила; Кодекси замин; Кодекси гумрук ва дигар санадҳои муҳими ҳуқуқӣ қабул ва такмил дода шуданд.

Ҳамаи ин дар шароити сулҳу субот ва Ваҳдати миллӣ имконпазир гардид. Агар дар ҷомеа ихтилоф ва нооромӣ вуҷуд дошта бошад, қабули қонунҳои самаранок ва татбиқи онҳо душвор мегардад.

Аз ин рӯ, Ваҳдати миллӣ ҳамчун омили муҳими рушди ҳуқуқ ва қонунгузорӣ нақши калидӣ дорад.

Яке аз самтҳои муҳими рушди қонунгузорӣ ҳифзи ҳуқуқу озодиҳои инсон ва шаҳрванд мебошад. Конститутсияи Ҷумҳурии Тоҷикистон инсон, ҳуқуқ ва озодиҳои ӯро арзиши олӣ эътироф намудааст.

Дар шароити сулҳу субот имконият фароҳам гардид, ки механизмҳои ҳифзи ҳуқуқҳои инсон такмил дода шаванд. Қонунҳои марбут ба ҳифзи ҳуқуқи кӯдак, занон, ҷавонон, маъюбон ва дигар гурӯҳҳои аҳолӣ қабул гардида, фаъолияти мақомоти ҳифзи ҳуқуқ тақвият ёфт. Ваҳдати миллӣ барои эҳтироми ҳуқуқи ҳар як шаҳрванд, новобаста аз миллат, забон, нажод ва мансубияти иҷтимоӣ, шароити мусоид фароҳам овардааст.

Имрӯз Тоҷикистон узви бисёр созмонҳои байналмилалӣ буда, ӯҳдадориҳои байналмилалии худро дар самти ҳифзи ҳуқуқи инсон амалӣ менамояд.

Ҷомеаи шаҳрвандӣ яке аз унсурҳои муҳими давлати демократӣ мебошад. Дар шароити сулҳу субот фаъолияти ташкилотҳои ҷамъиятӣ, воситаҳои ахбори омма, иттиҳодияҳои касбӣ ва дигар институтҳои ҷомеаи шаҳрвандӣ рушд меёбанд. Ваҳдати миллӣ имконият дод, ки шаҳрвандон дар ҳаёти сиёсӣ ва иҷтимоии давлат фаъолона иштирок намоянд. Ин раванд ба баланд гардидани маърифати ҳуқуқӣ ва фарҳанги ҳуқуқии аҳолӣ мусоидат намуд.

Имрӯз дар Тоҷикистон даҳҳо ташкилотҳои ҷамъиятӣ фаъолият намуда, дар татбиқи барномаҳои давлатӣ ва ҳалли масъалаҳои иҷтимоӣ саҳми арзанда мегузоранд.

Сиёсати ҳуқуқии давлат маҷмӯи тадбирҳоест, ки барои такмили қонунгузорӣ ва таҳкими тартиботи ҳуқуқӣ равона карда шудааст. Дар Ҷумҳурии Тоҷикистон сиёсати ҳуқуқӣ ба принсипҳои волоияти қонун, адолати иҷтимоӣ, ҳифзи ҳуқуқҳои инсон ва таъмини манфиатҳои миллӣ асос ёфтааст.

Ваҳдати миллӣ барои амалӣ намудани чунин сиёсат заминаи устувор фароҳам овардааст. Қонунгузории миллӣ пайваста такмил ёфта, ба талаботи рушди ҷомеа мутобиқ карда мешавад.

Бо қабули стратегияҳо ва барномаҳои давлатӣ соҳаҳои гуногуни ҳаёти ҷамъиятӣ аз ҷиҳати ҳуқуқӣ танзим гардида, рушди устувори давлат таъмин карда мешавад.

Ёдовар шудан ба маврид аст, ки дар таъмини сулҳу субот ва таҳкими Ваҳдати миллӣ нақши Президенти Ҷумҳурии Тоҷикистон, Пешвои миллат муҳтарам Эмомалӣ Раҳмон басо муҳим мебошад. Бо роҳбарии Пешвои миллат раванди сулҳофарӣ амалӣ гардида, барои барқарор намудани фаъолияти мақомоти давлатӣ ва рушди қонунгузорӣ шароити мусоид фароҳам омад. Дар суханрониҳои худ Пешвои миллат борҳо таъкид намудаанд, ки сулҳу субот ва Ваҳдати миллӣ аз арзишҳои муқаддаси давлатдорӣ буда, ҳифз ва таҳкими онҳо вазифаи ҳар як шаҳрванд мебошад.

Имрӯз сиёсати давлат ба таҳкими ваҳдат, рушди ҳуқуқу озодиҳои инсон ва такмили низоми қонунгузорӣ равона гардидааст.

Ваҳдати миллӣ яке аз дастовардҳои бузургтарин ва муқаддастарини даврони соҳибистиқлолии Ҷумҳурии Тоҷикистон мебошад. Ба имзо расидани Созишномаи умумии истиқрори сулҳ ва ризоияти миллӣ 27 июни соли 1997 барои рушди минбаъдаи давлат ва ҷомеа заминаи устувор гузошт.

Таҷрибаи солҳои истиқлолият нишон медиҳад, ки рушди қонунгузорӣ, таҳкими давлатдорӣ, ҳифзи ҳуқуқу озодиҳои инсон, рушди иқтисодиёт ва болоравии сатҳи зиндагии мардум бевосита ба сулҳу субот ва Ваҳдати миллӣ вобаста мебошанд.

Таҳлили таҷрибаи давлатдории навини Тоҷикистон нишон медиҳад, ки Ваҳдати миллӣ на танҳо омили муҳими таъмини сулҳу субот, балки заминаи асосии рушди низоми қонунгузорӣ ва таҳкими фарҳанги ҳуқуқии ҷомеа мебошад. Дар шароити муосири ҷаҳонишавӣ, бархӯрди манфиатҳои сиёсӣ ва густариши таҳдидҳои идеологӣ масъалаи ҳифз, таҳким ва тарғиби арзишҳои Ваҳдати миллӣ аҳаммияти бештар касб менамояд.

Аз ин рӯ, ба коллективи омӯзгорон ва муҳаққиқони Донишгоҳи давлатии Данғара тавсия дода мешавад, ки фаъолияти таълимӣ, илмӣ ва тарбиявии худро бо дарназардошти вазифаҳои стратегии давлат дар самти таҳкими Ваҳдати миллӣ ва баланд бардоштани маърифати ҳуқуқии ҷавонон ба роҳ монанд.

Нахуст, зарур аст, ки дар раванди таълим омӯзиши масъалаҳои марбут ба сулҳ, ризоияти миллӣ, давлатдории миллӣ ва рушди қонунгузории Ҷумҳурии Тоҷикистон васеъ ба роҳ монда шавад. Омӯзгорон бояд зимни таълими фанҳои ҳуқуқӣ, сиёсӣ ва ҷамъиятшиносӣ нақши Ваҳдати миллиро дар ташаккули ҷомеаи демократӣ ва ҳуқуқбунёд ба таври илмӣ шарҳу тавзеҳ диҳанд.

Дуюм, тақвияти корҳои илмӣ-тадқиқотӣ вобаста ба омӯзиши таҷрибаи сулҳофарӣ ва нақши он дар рушди ҳуқуқи миллӣ муҳим мебошад. Дар ин самт ташкили конференсияҳо, мизҳои мудаввар, семинарҳои илмӣ ва нашри мақолаҳои илмӣ метавонад барои таҳкими ҷаҳонбинии ҳуқуқии донишҷӯён ва муҳаққиқони ҷавон мусоидат намояд.

Сеюм, зарур аст, ки корҳои тарғиботию фаҳмондадиҳӣ дар байни ҷавонон мунтазам ба роҳ монда шаванд. Зеро ҷавонон ҳамчун неруи пешбарандаи ҷомеа бояд моҳияти арзишҳои Ваҳдати миллӣ, эҳтиром ба қонун, ҳифзи манфиатҳои миллӣ ва масъулияти шаҳрвандии худро амиқ дарк намоянд.

Чорум, истифодаи васеи технологияҳои муосири иттилоотӣ ва шабакаҳои иҷтимоӣ барои тарғиби ғояҳои Ваҳдати миллӣ ва фарҳанги ҳуқуқӣ аҳаммияти муҳим дорад. Дар шароити рушди фазои рақамӣ зарур аст, ки муҳтавои илмӣ ва маърифатӣ оид ба арзишҳои миллӣ ва ҳуқуқӣ дастраси ҷавонон гардонида шавад.

Панҷум, ҳамкории муассисаҳои таҳсилоти олӣ бо мақомоти давлатӣ, сохторҳои ҳифзи ҳуқуқ ва институтҳои ҷомеаи шаҳрвандӣ дар самти тарбияи ҳуқуқии ҷавонон бояд боз ҳам густариш ёбад. Чунин ҳамкорӣ метавонад барои таҳкими эҳсоси ватандӯстӣ, масъулияти шаҳрвандӣ ва эҳтиром ба қонун дар байни донишҷӯён мусоидат намояд.

Бо назардошти аҳаммияти таърихии Ваҳдати миллӣ метавон хулоса намуд, ки ҳифз ва таҳкими ин дастоварди бузурги миллӣ вазифаи ҳар як шаҳрванди Ҷумҳурии Тоҷикистон мебошад. Дар ин раванд нақши омӯзгорон ҳамчун тарбиятгарони насли наврас ва интиқолдиҳандагони донишҳои ҳуқуқӣ ниҳоят муҳим арзёбӣ мегардад. Аз ин рӯ, коллективи омӯзгорони Донишгоҳи давлатии Данғара бояд фаъолияти худро ба тарбияи ҷавонони соҳибмаърифат, эҳтиромгузор ба қонун, ватандӯст ва содиқ ба арзишҳои Ваҳдати миллӣ равона намояд.

Дар маҷмӯъ, Ваҳдати миллӣ ва волоияти қонун ду рукни асосии давлатдории муосири Тоҷикистон буда, таҳкими онҳо кафили рушди устувори ҷомеа, пешрафти давлат ва таъмини зиндагии шоистаи шаҳрвандон ба ҳисоб мераванд.

Муаллими калони кафедраи хадамоти гумрукӣ Нуруллозода Алӣ Нурулло