Дар мақола нақши Ваҳдати миллӣ ҳамчун заминаи асосии рушди иқтисодиёти Ҷумҳурии Тоҷикистон мавриди таҳқиқ қарор гирифтааст. Муаллиф таъсири сулҳу субот ва ризоияти миллиро ба пешрафти иқтисодиёт, ҷалби сармоягузорӣ, рушди соҳибкорӣ, беҳтар гардидани сатҳи зиндагии аҳолӣ ва татбиқи барномаҳои стратегии давлатӣ таҳлил менамояд. Ҳамзамон, масъалаҳои марбут ба рушди сармояи инсонӣ, иштироки ҷавонон дар иқтисодиёт ва афзалиятҳои рушди иқтисодии кишвар дар шароити Ваҳдати миллӣ баррасӣ шудаанд.

Дар таърихи давлатҳо сулҳу субот яке аз муҳимтарин омилҳои пешрафти иқтисодӣ ба ҳисоб меравад. Таҷрибаи ҷаҳонӣ нишон медиҳад, ки ҳеҷ як кишвар бе амнияти сиёсӣ, ризоияти миллӣ ва суботи иҷтимоӣ наметавонад иқтисодиёти рақобатпазир ва устуворро бунёд намояд. Ҷумҳурии Тоҷикистон низ аз ин қоида истисно нест.

Барои халқи тоҷик Ваҳдати миллӣ на танҳо рамзи сулҳу ҳамдигарфаҳмӣ, балки асоси рушди иқтисодӣ ва иҷтимоии давлат мебошад. Ба имзо расидани Созишномаи умумии истиқрори сулҳ ва ризоияти миллӣ 27 июни соли 1997 барои марҳилаи нави давлатсозӣ ва рушди иқтисодӣ заминаи воқеӣ гузошт.

Дар солҳои аввали истиқлолият иқтисодиёти кишвар бо мушкилоти ҷиддӣ рӯ ба рӯ гардида буд. Низои дохилӣ ба инфрасохтор, истеҳсолот, кишоварзӣ ва сатҳи зиндагии мардум таъсири манфӣ расонида буд. Баъди барқарор шудани сулҳу субот шароити мусоид барои эҳёи иқтисоди миллӣ ва татбиқи ислоҳоти иқтисодӣ ба вуҷуд омад.

Имрӯз дастовардҳои иқтисодии Тоҷикистон дар бисёр самтҳо маҳз натиҷаи сулҳу субот ва Ваҳдати миллӣ мебошанд. Иқтисодиёт ва суботи сиёсӣ бо ҳамдигар робитаи ногусастанӣ доранд. Ҳар қадаре ки вазъи сиёсӣ устувор бошад, ҳамон қадар имконияти рушди иқтисодӣ бештар мегардад.

Ваҳдати миллӣ барои Тоҷикистон муҳити мусоиди иҷтимоӣ ва сиёсиро фароҳам овард, ки дар он давлат тавонист барномаҳои иқтисодии худро амалӣ намояд. Пас аз барқарор гардидани сулҳ фаъолияти муассисаҳои истеҳсолӣ аз нав ба роҳ монда шуда, раванди барқарорсозии иқтисодиёт оғоз гардид.

Дар фазои сулҳу оромӣ сармоягузорӣ афзоиш ёфта, соҳибкорон имконияти васеътари фаъолият пайдо намуданд. Ҳукумати Ҷумҳурии Тоҷикистон барои рушди иқтисоди миллӣ барномаҳои зиёдеро қабул намуд, ки татбиқи онҳо танҳо дар шароити суботи сиёсӣ имконпазир буд. Аз ин рӯ, Ваҳдати миллӣ ҳамчун яке аз омилҳои муҳими рушди иқтисодиёти миллӣ баромад менамояд. Соҳибкорӣ яке аз муҳаррикҳои асосии иқтисоди бозорӣ ба ҳисоб меравад. Рушди соҳибкорӣ пеш аз ҳама ба муҳити устувори сиёсӣ ва ҳуқуқӣ вобаста мебошад.

Пас аз барқарор гардидани сулҳ ва Ваҳдати миллӣ дар Тоҷикистон имкониятҳои нав барои рушди соҳибкории хусусӣ фароҳам омаданд. Давлат бо мақсади дастгирии соҳибкорон як қатор имтиёзҳо ва кафолатҳои ҳуқуқиро муқаррар намуд. Дар натиҷа ҳазорҳо корхонаҳои истеҳсолӣ, тиҷоратӣ ва хизматрасонӣ таъсис ёфта, ҷойҳои нави корӣ ба вуҷуд омаданд. Соҳибкорӣ ба яке аз манбаъҳои муҳими даромади аҳолӣ ва буҷети давлатӣ табдил ёфт. Имрӯз рушди соҳибкорӣ ҳамчун яке аз самтҳои афзалиятноки сиёсати иқтисодии давлат эътироф гардида, барои рушди минбаъдаи иқтисоди миллӣ нақши муҳим мебозад.

Яке аз омилҳои муҳими рушди иқтисодиёт ҷалби сармоягузории дохилӣ ва хориҷӣ мебошад.

Сармоягузорон пеш аз ҳама ба сатҳи амният, суботи сиёсӣ ва кафолатҳои ҳуқуқии кишвар таваҷҷуҳ менамоянд. Ваҳдати миллӣ ба Тоҷикистон имконият дод, ки ҳамчун давлати сулҳҷӯ ва устувор дар арсаи байналмилалӣ муаррифӣ гардад. Дар натиҷа сармоягузориҳои зиёде ба соҳаҳои энергетика, нақлиёт, саноат, кишоварзӣ ва инфрасохтор равона карда шуданд. Амалӣ гардидани лоиҳаҳои бузурги миллӣ низ маҳз дар фазои сулҳу субот имконпазир гардид. Имрӯз Тоҷикистон ҳамчун шарики боэътимоди иқтисодӣ барои бисёр кишварҳо ва созмонҳои байналмилалӣ шинохта шудааст.

Яке аз самтҳои муҳими рушди иқтисодӣ бунёд ва навсозии инфрасохтор мебошад.

Дар даврони истиқлолият ва махсусан баъди барқарор гардидани сулҳу субот садҳо километр роҳҳо, нақбҳо, пулҳо, неругоҳҳо ва дигар иншооти муҳими стратегӣ сохта шуданд. Иншооти бузурги энергетикӣ ва нақлиётӣ ба рушди иқтисодии минтақаҳои гуногуни кишвар мусоидат намуда, имкониятҳои нави тиҷоратӣ ва истеҳсолиро фароҳам оварданд. Бе мавҷудияти Ваҳдати миллӣ ва суботи сиёсӣ татбиқи чунин лоиҳаҳои бузурги иқтисодӣ ғайриимкон мебуд.

Кишоварзӣ яке аз соҳаҳои муҳими иқтисодиёти Тоҷикистон мебошад. Бахши зиёди аҳолӣ дар деҳот зиндагӣ намуда, фаъолияти онҳо ба истеҳсоли маҳсулоти кишоварзӣ вобаста аст. Пас аз барқарор гардидани сулҳ ислоҳоти замин амалӣ гардида, шароити мусоид барои рушди хоҷагиҳои деҳқонӣ ва истеҳсоли маҳсулоти кишоварзӣ фароҳам оварда шуд. Рушди соҳаи кишоварзӣ ба таъмини амнияти озуқаворӣ, беҳтар гардидани сатҳи зиндагии аҳолӣ ва афзоиши иқтидори содиротии кишвар мусоидат намуд. Дар ин самт низ нақши Ваҳдати миллӣ ҳамчун омили таъминкунандаи суботи сиёсӣ ва иқтисодӣ назаррас мебошад.

Дар шароити иқтисоди муосир сарвати асосии давлат на танҳо захираҳои табиӣ, балки инсонҳои донишманд ва соҳибкасб мебошанд. Сулҳу субот барои рушди соҳаҳои маориф, илм, тандурустӣ ва фарҳанг имкониятҳои нав фароҳам овард. Давлат ба масъалаи таҳсил ва тарбияи ҷавонон диққати махсус зоҳир намуда, барои рушди сармояи инсонӣ шароити мусоид муҳайё сохт. Имрӯз ҳазорҳо ҷавонони тоҷик дар муассисаҳои таҳсилоти олӣ таҳсил намуда, дар рушди иқтисоди миллӣ саҳми худро мегузоранд. Рушди сармояи инсонӣ яке аз омилҳои асосии баланд бардоштани рақобатпазирии иқтисоди миллӣ мебошад.

Бо вуҷуди пешрафтҳои назаррас, иқтисодиёти миллӣ ҳанӯз ҳам бо як қатор мушкилот рӯ ба рӯ мебошад.

Аз ҷумла, масъалаҳои вобаста ба рушди саноати истеҳсолӣ, таъсиси ҷойҳои нави корӣ, баланд бардоштани рақобатпазирии маҳсулоти ватанӣ ва истифодаи иқтидори кадрии ҷавонон таваҷҷуҳи бештарро талаб мекунанд. Ҳалли ин масъалаҳо пеш аз ҳама ба таҳкими Ваҳдати миллӣ, рушди соҳибкорӣ, беҳтар намудани фазои сармоягузорӣ ва дастгирии кадрҳои ҷавон вобаста мебошад. Зарур аст, ки ҳамаи ниҳодҳои давлатӣ, бахши хусусӣ ва ҷомеаи шаҳрвандӣ барои рушди иқтисоди миллӣ ҳамкориро тақвият бахшанд.

Бо мақсади таҳкими нақши Ваҳдати миллӣ дар рушди иқтисодиёти миллӣ пешниҳод мегардад:

густариши барномаҳои давлатии дастгирии соҳибкорӣ;

ҷалби бештари ҷавонони соҳибкасб ба бозори меҳнат;

тақвияти ҳамкории муассисаҳои таҳсилоти олӣ бо бахши истеҳсолӣ;

дастгирии лоиҳаҳои инноватсионӣ ва технологияҳои муосир;

беҳтар намудани фазои сармоягузорӣ;

баланд бардоштани рақобатпазирии маҳсулоти ватанӣ;

рушди иқтисоди рақамӣ ва соҳибкории ҷавонон;

таҳкими фарҳанги меҳнат ва масъулияти иҷтимоӣ.

Таҳлили таҷрибаи рушди Ҷумҳурии Тоҷикистон нишон медиҳад, ки Ваҳдати миллӣ яке аз муҳимтарин заминаҳои рушди иқтисодиёти миллӣ ба ҳисоб меравад. Маҳз дар шароити сулҳу субот имконият фароҳам омад, ки иқтисодиёти кишвар барқарор гардида, ислоҳоти иқтисодӣ амалӣ ва сатҳи зиндагии аҳолӣ беҳтар карда шавад.

Рушди соҳибкорӣ, ҷалби сармоягузорӣ, бунёди инфрасохтор, пешрафти соҳаи кишоварзӣ ва ташаккули сармояи инсонӣ ҳама аз натиҷаҳои муҳими фазои сулҳу ризоияти миллӣ мебошанд.

Имрӯз вазифаи муҳими ҷомеа аз он иборат аст, ки дастовардҳои Ваҳдати миллӣ ҳифз гардида, неруи иқтисодии кишвар, бахусус иқтидори ҷавонон, самаранок истифода шавад. Зеро маҳз ваҳдат, сулҳу субот ва меҳнати созанда метавонанд рушди устувори иқтисодиёти миллӣ ва ояндаи дурахшони Ҷумҳурии Тоҷикистонро таъмин намоянд.

Номзади илмҳои иқтисодӣ Ҳабибуллозода Шоҳрамазон Муҳибулло